شوک بازار از انتخاب رهبر جدید | جهان در آستانه نفت ۱۵۰ دلاری چه خواهدکرد؟

رویداد۲۴ | با اعلام خبر انتخاب رهبر سوم جمهوری اسلامی، ناگهان قیمت نفت در جهان به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید. این افزایش قیمت در واقع ناشی از شوک بازار از اقدام ترامپ بود؛ کسی که به ایران حمله کرد تا رهبری ایران را ساقط کند، اما حالا جهان شاهد انتخاب فرزند رهبر سابق به عنوان رهبر جدید است و همزمان تنگه هرمز هم در نتیجه تصمیم نابخردانه رئیس جمهور آمریکا چنان ناامن شده که عملا هیچ نفتکشی از آن عبور نمی‌کند؛ حتی اگر ترامپ به آنها امان نامه بدهد!

نفت برنت با ۳۰ درصد رشد نسبت روز یکشنبه به ۱۱۹ دلار در هر بشکه رسیده است. این اولین بار در پنج سال اخیر بعد از فوریه ۲۰۲۲ و آغاز حمله روسیه به اوکراین است که قیمت نفت به بیش از ۱۰۰ دلار می‌رسد. این خبر ترامپ را دچار تنش کرده است. او که کمپین انتخاباتی‌اش را با شعار کاهش هزینه‌های معیشتی بسته بود، حالا در آمریکا دچار بحران شده است. ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال به استیصال افتاده و گفته  «قیمت کوتاه مدت نفت که ناگهان همزمان با از بین رفتن تهدید هسته‌ای ایران بالا رفته، هزینه بسیار ناچیزی است که آمریکا و جهان برای صلح و امنیت باید بپردازند. فقط احمق‌ها جور دیگری فکر می‌کنند.» حالا ترامپ به نفتکش ها توصیه کرده «شجاع» باشند و از تنگه هرمز عبور کنند چون هیچ دلیلی برای ترس وجود ندارد.

کریس رایت وزیر انرژی آمریکا هم سعی کرده افزایش قیمت نفت را بی اهمیت جلوه دهد. او به شبکه خبری سی بی اس گفته هر افزایش قیمتی در قیمت بنزین، موقتی است.

چه کسانی از جنگ ناراحتند؟

قیمت نفت خام از زمان حمله آمریکا به ایران در تاریخ ۲۸ فوریه بیش از ۵۰ درصد افزایش داشته است. ایران تقریبا مسیر نفتکش‌ها در هرمز را بسته. عراق، امارات، کویت و در نهایت عربستان که بزرگترین تولیدکنندگان نفت اوپک هستند تولید نفتشان را کاهش داده‌اند.

بلومبرگ در گزارشی نوشته با اینکه عربستان از مسیر دریای سرخ هم برای صادرات نفتش استفاده می کند، اما در نهایت به این تصمیم رسیده. عربستان در حال پر کردن تانکر‌های نفتی است و تولید نفتش را کاهش داده است. 

آنچه نفت را بیش از پیش تهدید می‌کند، احتمال تشدید جنگ و حملات متقابل به تاسیسات نفتی است. روز شنبه چهار انبار نفت در تهران هدف حمله قرار گرفته‌اند. برخی رسانه مدعی‌اند که آمریکا به دلیل احتمال اقدام متقابل ایران، با این حمله مخالف بوده و اسرائیل خودسرانه اقدام به شلیک به انبار‌های نفتی کرده است. اما کشور‌های منطقه ایران را در حمله به تاسیسات نفتی شان در قطر، عربستان و کویت مقصر می‌دانند.

در نتیجه افزایش قیمت نفت، بازار سهام در کشور‌های آسیایی هم روز دوشنبه سقوط آزاد کرده است. بازار‌های سهام اروپایی و آمریکا هم با وضعیت مشابهی روبه رو بوده‌اند.

بازار سهام آلمان ۲.۶ درصد کاهش، بازار پاریس ۲.۷ درصد، بازار بریتانیا ۱.۹ درصد کاهش در ارزش شاخص بورس داشتند. تنها بازاری که با افزایش قیمت نفت، رشد داشته بازار نروژ بوده که ۰.۱ درصد رشد نشان داده است.

در آسیا بازار نیک کی ژاپن با بیش از ۷ درصد کاهش بیشترین ضرر را نشان داده است. بازار سهام کره جنوبی هم ۶ درصد کاهش در ارزش شاخص‌ها داشته است.

چین هم بازارش را روز دوشنبه با ضرر باز کرده. هنگ کنگ با ۱.۴ درصد کاهش ارزش سهام و شانگهای با ۰.۷ درصد، سقوط را تجربه کرده‌اند.

یک تحلیل گر بازار به رادیو نشنال آمریکا گفته زنگ نفت در بازار‌ها به صدا در آمده و اینبار این صدای آرام یک زنگ نیست بلکه صدای آژیر هشدار آتش است.

در حالی که مقامات دولت ترامپ اصرار دارند جنگ ظرف هفته‌های آتی تمام خواهد شد، چشم انداز خسارت بلند مدت به بازار‌های جهانی انرژی نگرانی درباره افزایش تورم و کاهش رشد اقتصادی را تشدید کرده است.

صندوق بین المللی پول برآورد کرده که هر ۱۰ درصد افزایش قیمتی بر روی نفت منجر به افزایش ۰.۴ درصدری در تورم و کاهش ۰.۱۵ درصدی در رشد اقتصاد جهانی می‌شود.

مایک ارورکه تحلیل گر بازار در شرکت جونز تریدینگ به الجزیره گفته اگر این شوک، کوتاه مدت باشد، بازار می‌تواند به سرعت خود را بازسازی کند. اما اگر قیمت نفت برای چند هفته تا این حد بالا بماند، به یک توفان در جهان تبدیل می‌شود. تا این لحظه ظاهرا بازار‌ها خطر حمله به ایران را دست کم گرفته بودند.

سعد الکعبی وزیر انرژی قطر روز جمعه در گفت‌و‌گو با فایننشال تایمز هشدار داده که اگر همه تولیدکنندگان نفت منطقه به زودی مجبور به کاهش تولید نفت شوند، قیمت‌ها تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه بالا خواهد رفت.

او همچنین گفته هر کشوری که به صورت فورس ماژور چنین تصمیمی نگرفته به زودی در روز‌های آتی مجبور به این کار خواهد شد. همه تولیدکنندگان نفت خلیج فارس به زودی این فورس ماژور را اعلام می‌کنند.

چه کسانی از جنگ خوشحالند؟

اما آیا همه از جنگ آمریکا ضرر کرده‌اند؟ شواهد نشان می‌دهد بسیاری از کمپانی‌های نظامی در آمریکا و اسرائیل، از جنگ ایران خوشحالند.

در روز‌های اخیر کمپانی‌های بزرگ دفاعی در آمریکا با درخواست ترامپ برای چهاربرابر کردن تولیداتشان موافقت کرده‌اند. ترامپ روز جمعه روسای کمپانی‌های بزرگ نظامی آمریکا از جمله رایتئون، لاکهید مارتین، بوئینگ، نورث دراپ گرامن، بی‌ای‌ای سیستمز، و شرکت هوانوردی هانی ول را به کاخ سفید دعوت کرد. شرکت‌هایی که هر کدام بر امپراتوری میلیارد دلاری نشسته‌اند و درآمدشان بعضا از رشد ناخالص چندین کشور بالاتر است.

آمریکا همین الان بیشترین تخصیص بودجه نظامی را در جهان دارد. این کشور سال ۲۰۲۵ بیش از هزار میلیارد دلار بودجه نظامی تصویب کرده بود. ترامپ حالا قصد دارد این بودجه را برای ۲۰۲۷ به ۱.۵ تریلیون دلار برساند.

این بودجه یعنی تا همین امروز هم میلیارد‌ها دلار صرف تولید اسلحه در آمریکا مییشده و قرار است این مقدار بیشتر هم بشود. هفته گذشته ارزش سهام شرکت‌های اسلحه سازی در آمریکا به طور قابل توجهی بالا رفت. شرکت نورث دراپ گرامن بیش از ۵ درصد و شرکت لاکهید مارتین بیش از ۳ درصد رشد تجربه کرد.